تا حالا شده موقع مسواک زدن، لثه‌ات خون بیاد و با خودت بگی «عیبی نداره، طبیعیه»؟ یا فکر کنی مشکلات دهان و دندان فقط به لبخند و زیبایی مربوط می‌شن؟ واقعیت اینه که دهان، دروازه ورود خیلی از اتفاقات مهم بدن ماست و لثه‌ها فقط نگهدارنده دندان‌ها نیستند. پشت همین بافت‌های صورتی‌رنگ، داستانی جریان دارد که مستقیم به قلب ختم می‌شود. داستانی که سال‌هاست دندانپزشکان و متخصصان قلب درباره‌اش هشدار می‌دهند، اما هنوز برای خیلی‌ها جدی نشده.

چرا اصلاً باید بین لثه و قلب ارتباطی وجود داشته باشد؟

شاید در نگاه اول، قلب و لثه مثل دو همسایه دور از هم به نظر برسند. یکی در قفسه سینه، یکی در دهان. اما بدن ما مثل یک شبکه به‌هم‌پیوسته عمل می‌کند. رگ‌های خونی مثل بزرگراه‌هایی هستند که همه‌چیز را جابه‌جا می‌کنند؛ از اکسیژن گرفته تا مواد التهابی و حتی باکتری‌ها. وقتی لثه بیمار می‌شود، التهاب ایجاد می‌شود و این التهاب می‌تواند وارد جریان خون شود و مستقیم به قلب برسد. درست مثل این‌که یک آتش کوچک در گوشه‌ای از خانه روشن شود و دودش کل خانه را بگیرد.

بیماری لثه دقیقاً چیست و چطور شروع می‌شود؟

بیماری لثه معمولاً خیلی آرام و بی‌سروصدا شروع می‌شود. اولش فقط کمی قرمزی یا خونریزی موقع مسواک زدن است. بعد کم‌کم تورم، بوی بد دهان و عقب‌رفتگی لثه اضافه می‌شود. اگر این مرحله نادیده گرفته شود، التهاب عمیق‌تر می‌شود و به بافت و استخوان زیر دندان می‌رسد. اینجا دیگر فقط مسئله دندان نیست؛ این یک التهاب مزمن در بدن است که می‌تواند اثرات گسترده‌ای داشته باشد.

التهاب؛ حلقه گمشده بین دهان و قلب

متخصصان قلب سال‌هاست روی نقش التهاب در بیماری‌های قلبی کار می‌کنند. التهاب مزمن می‌تواند دیواره رگ‌ها را آسیب‌پذیر کند و زمینه را برای رسوب چربی و ایجاد پلاک فراهم کند. حالا تصور کن لثه‌ای که همیشه ملتهب است، هر روز مواد التهابی را وارد خون می‌کند. این یعنی قلب هر روز زیر بار یک استرس پنهان قرار دارد، بدون اینکه خودت متوجه شوی.

باکتری‌های دهان چطور به قلب می‌رسند؟

دهان ما پر از باکتری است؛ این طبیعی است. اما وقتی لثه سالم نباشد، این باکتری‌ها راحت‌تر وارد جریان خون می‌شوند. تحقیقات نشان داده بعضی از باکتری‌های مرتبط با بیماری لثه، در پلاک‌های عروقی قلب هم پیدا شده‌اند. انگار این باکتری‌ها سوار قطار خون می‌شوند و در قلب پیاده می‌شوند؛ جایی که اصلاً نباید باشند.

نقش بیماری لثه در تصلب شرایین

تصلب شرایین یا همان سفت شدن رگ‌ها، یکی از دلایل اصلی حمله قلبی و سکته است. التهاب ناشی از بیماری لثه می‌تواند این روند را تسریع کند. دیواره رگ‌ها در برابر چربی‌ها آسیب‌پذیرتر می‌شوند و پلاک‌ها سریع‌تر شکل می‌گیرند. این یعنی کسی که به لثه‌هایش بی‌توجه است، ممکن است ناخواسته در حال کمک به بسته شدن رگ‌های قلبش باشد.

آیا خونریزی لثه یک زنگ خطر قلبی است؟

خونریزی لثه را نباید ساده گرفت. این علامت می‌تواند نشانه یک التهاب فعال باشد. وقتی لثه خونریزی می‌کند، یعنی رگ‌های کوچک آن آسیب دیده‌اند و راه برای ورود باکتری‌ها باز شده است. این وضعیت اگر مزمن شود، می‌تواند فشار التهابی روی کل سیستم بدن، به‌خصوص قلب، ایجاد کند. شاید عجیب باشد، اما گاهی قلب از دهان کمک می‌خواهد!

ارتباط بیماری لثه با حمله قلبی

مطالعات متعددی نشان داده‌اند افرادی که بیماری لثه شدید دارند، بیشتر در معرض حمله قلبی هستند. این ارتباط فقط یک تصادف آماری نیست. التهاب، باکتری‌ها و واکنش سیستم ایمنی همگی دست به دست هم می‌دهند تا ریسک مشکلات قلبی بالا برود. مثل دومینوهایی که یکی یکی می‌افتند و آخرش به قلب می‌رسند.

سکته مغزی و نقش پنهان سلامت دهان

همان‌طور که قلب تحت تأثیر التهاب قرار می‌گیرد، مغز هم از این قاعده مستثنا نیست. بیماری لثه می‌تواند خطر سکته مغزی را هم افزایش دهد. لخته شدن خون، التهاب رگ‌های مغزی و کاهش جریان خون از جمله پیامدهای احتمالی هستند. یعنی یک مشکل کوچک در دهان می‌تواند پیامدهای بزرگی در مغز داشته باشد.

چرا دندانپزشکان روی سلامت عمومی تأکید دارند؟

دندانپزشکان فقط به دنبال ترمیم دندان یا جرم‌گیری نیستند. آن‌ها دهان را بخشی از سلامت عمومی بدن می‌دانند. خیلی وقت‌ها اولین نشانه‌های بیماری‌های سیستمیک مثل دیابت یا مشکلات قلبی، در دهان دیده می‌شود. به همین دلیل است که دندانپزشکان آگاه، درباره سلامت قلب هم سؤال می‌پرسند.

نقش دیابت در مثلث لثه، قلب و قند خون

دیابت، بیماری لثه و بیماری قلبی یک مثلث خطرناک می‌سازند. دیابت کنترل‌نشده، بیماری لثه را تشدید می‌کند و بیماری لثه هم کنترل قند خون را سخت‌تر می‌کند. هر دو هم خطر بیماری قلبی را بالا می‌برند. اگر یکی از این اضلاع مشکل داشته باشد، دو ضلع دیگر هم تحت فشار قرار می‌گیرند.

آیا با مراقبت از لثه می‌توان از بیماری قلبی پیشگیری کرد؟

هیچ‌کس نمی‌گوید مسواک زدن جای ورزش و تغذیه سالم را می‌گیرد، اما مراقبت از لثه یک قطعه مهم از پازل پیشگیری است. وقتی التهاب دهان کاهش پیدا می‌کند، بار التهابی کل بدن کمتر می‌شود. این یعنی قلب در شرایط آرام‌تری کار می‌کند. یک کار ساده روزانه می‌تواند اثرات بلندمدت بزرگی داشته باشد.

بهداشت دهان؛ کاری ساده با اثرات بزرگ

مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و دهان‌شویه شاید خیلی معمولی به نظر برسند، اما همین عادت‌های ساده می‌توانند از ورود باکتری‌ها به خون جلوگیری کنند. درست مثل این است که هر روز درِ خانه را قفل کنی تا دزد وارد نشود. پیشگیری همیشه ساده‌تر از درمان است.

مراجعه منظم به دندانپزشک فقط برای دندان نیست

خیلی‌ها فقط وقتی درد دارند به دندانپزشک مراجعه می‌کنند. اما معاینه منظم می‌تواند التهاب لثه را در مراحل اولیه شناسایی کند؛ زمانی که هنوز آسیب جدی به بدن نرسیده. این مراجعات می‌توانند یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای سلامت قلب باشند، نه فقط دندان.

سبک زندگی سالم و تأثیر آن بر لثه و قلب

سیگار، تغذیه ناسالم، استرس مزمن و کم‌تحرکی همگی هم به لثه آسیب می‌زنند هم به قلب. وقتی سبک زندگی سالم‌تری انتخاب می‌کنی، در واقع با یک تیر دو نشان می‌زنی. لثه‌ها سالم‌تر می‌شوند و قلب هم نفس راحت‌تری می‌کشد.

آیا همه افراد در معرض این ارتباط هستند؟

تقریباً بله. اما افرادی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند، سیگاری هستند، دیابت دارند یا سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، باید بیشتر مراقب سلامت دهان خود باشند. برای این افراد، لثه بیمار می‌تواند یک عامل تشدیدکننده جدی باشد.

باورهای اشتباه درباره خونریزی لثه

یکی از رایج‌ترین باورهای غلط این است که «اگر مسواک بزنم و لثه خون بیاد، بهتره مسواک نزنم». دقیقاً برعکس! خونریزی نشانه التهاب است و تنها راه بهبود آن، تمیز نگه داشتن لثه است. نادیده گرفتن این علامت، مثل خاموش کردن چراغ هشدار ماشین به‌جای تعمیر موتور است.