این تشبیه که «ساق پا قلب دوم انسان است»، یک شعار تبلیغاتی نیست؛ بلکه یک حقیقت علمی در فیزیولوژی بدن ماست. در حالی که قلب مسئول پمپاژ خون به تمام نقاط بدن است، عضلات ساق پا وظیفه حیاتی بازگرداندن خون از پایین‌ترین نقطه (پاها) به سمت بالا و بر خلاف جهت جاذبه زمین را بر عهده دارند.

در ادامه، مکانیسم این «قلب دوم» و نقش پیاده‌روی در پیشگیری از بیماری‌های عروقی را بررسی می‌کنیم:

مکانیسم پمپ عضلانی: قلب چگونه در ساق پا می‌تپد؟

سیاهرگ‌های پا دارای دریچه‌های یک‌طرفه‌ای هستند که اجازه نمی‌دهند خون به عقب برگردد. وقتی شما راه می‌روید، عضلات ساق پا (به‌ویژه عضله دوقلو) منقبض شده و مانند یک تلمبه، سیاهرگ‌ها را فشرده می‌کنند. این فشار، خون را با قدرت به سمت بالا (قلب) پرتاب می‌کند.

• در حرکت: ۷۰٪ از بازگشت خون وریدی توسط این پمپ انجام می‌شود.

• در سکون: وقتی ساعت‌ها می‌نشینید یا می‌ایستید، این پمپ خاموش است و خون در پاها تجمع می‌یابد (احتقان وریدی).

۱. پیاده‌روی و پیشگیری از واریس

واریس زمانی رخ می‌دهد که دریچه‌های سیاهرگی ضعیف شده و خون به‌جای حرکت به سمت بالا، در رگ‌ها رسوب کرده و باعث تورم و پیچ‌خوردگی آن‌ها می‌شود.

• اثر پیاده‌روی: راه رفتن مداوم باعث تقویت دیواره رگ‌ها و حفظ خاصیت ارتجاعی آن‌ها می‌شود. با فعال ماندن پمپ ساق پا، فشار داخلی رگ‌ها کاهش یافته و از گشاد شدن آن‌ها جلوگیری می‌شود.

۲. سدی در برابر لخته خون (DVT)

خطرناک‌ترین عارضه بی‌تحرکی، ترومبوز ورید عمقی (DVT) یا همان لخته شدن خون در رگ‌های پا است. اگر خون برای مدت طولانی ساکن بماند، غلیظ شده و لخته می‌سازد که می‌تواند به سمت ریه حرکت کرده و باعث آمبولی شود.

• اثر پیاده‌روی: جریان مداوم خون ناشی از حرکت عضلات، اجازه نمی‌دهد فاکتورهای انعقادی در یک نقطه متمرکز شوند. پیاده‌روی ساده‌ترین و موثرترین راه برای «روان» نگه داشتن خون در اندام‌های تحتانی است.

۵ عادت روزانه برای فعال نگه داشتن قلب دوم

اگر شغل پشت‌میزنشین دارید یا مجبورید طولانی‌مدت بایستید، این نکات را رعایت کنید:

یک توصیه مهم: اگر در ساق پا احساس سنگینی مزمن، گرمای غیرعادی یا تورم یک‌طرفه دارید، حتماً با یک متخصص عروق مشورت کنید.